بررسی مهمترین کاربردهای ان اف تی NFT یا توکن غیر مثلی


توکن های غیر مثلی یا غیر قابل تعویض (NFT) دارای کاربردهای زیادی چه در حوزه ارز دیجیتال و چه در دنیای واقعی هستند که به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

علاقه زیاد به حوزه توکن غیر مثلی منجر به رونق بازار و جذب کاربران به خصوص در بخش کالکتیبل‌ها و هنر شده است. در حالی که این دو مورد از برجسته‌ترین موارد استفاده از توکن‌های غیر مثلی در اکوسیستم دیفای (DeFi) هستند، اما تنها قسمت جذاب این صنعت نیستند. کمیابی و منحصر به فرد بودن توکن‌های NFT آن‌ها را به سودمندی برخی دارایی‌های دنیای واقعی و حتی بهتر از آن‌ها تبدیل می‌کند و همانطور که صنعت NFTها بالغ می‌شود، می‌توانیم انتظار داشته باشیم که موارد استفاده بیشتری پیدا کنند و دامنه کاربردشان بزرگ‌تر شود.

قبل از اینکه توکن‌های غیر مثلی وجود داشته باشند، دارایی‌های دیجیتال به ندرت می‌توانستند کمیاب و منحصر به فرد باشند. اگرچه قانون کپی رایت وجود داشت، اما کپی کردن یا دزدی آثار هنری دیجیتال قبل از این آسان بود. توسعه NFT‌ها هنر را وارد صنعت ارزهای دیجیتال کرده و کالکتیبل‌های دیجیتال را به یکی از بخش‌های محبوب صنعت کریپتو بدل کرده است. اما کاربرد ان اف تی‌ها به همین جا ختم نمی‌شود و از املاک و مستغلات گرفته تا لجستیک کالاها، می‌توانید از NFT برای اثبات اصالت بسیاری از کالاهای منحصر به فرد و کالکتیبلی در دنیای دیجیتال و واقعی استفاده کنید.

در حالی که اکوسیستم NFT هنوز نوپاست، پروژه‌های جالب زیادی در این عرصه وجود دارد و برخی از آن‌ها در حال حاضر برای خالقانشان و کاربران و خریداران بسیار ارزشمند هستند و بعضا ان اف تی‌ها ساخته شده در این مجموعه‌ها با قیمت‌های بسیار گران مبادله می‌شوند. در ادامه به انواع کاربردهای ان اف تی از جمله در هنر، کالکتیبل‌ها، موسیقی، امور مالی، دارایی‌های دنیای واقعی و سایر راه‌های مورد استفاده قرار دادن آن‌ها می‌پردازیم.

NFT‌ های هنری از نمونه کاربردهای ان اف تی

هنرهای جعلی در دنیای واقعی نیز وجود دارد و ما معمولاً می‌توانیم اصالت آن‌ها را تشخیص دهیم، اما چگونه می‌شود آثار هنری مجازی را کمیاب دانست، وقتی می‌شود آن‌ها را به صورت دیجیتالی کپی کرد؟ در واقع کاربرد توکن‌های غیر مثلی در عرصه کپی رایت آثار هنری دیجیتالی به حل مشکل کمیابی، خاص و منحصر به فرد بودن آن‌ها کمک کرده‌ است.

بیشترین دلیل ارزشمندی کاربرد و ادغام هنر با ان اف تی‌ها تضمین اصالت و مالکیت اثر هنری به صورت دیجیتالی است؛ هر کسی می‌تواند تصویر یک ان اف تی کریپتو پانک (CryptoPunk) در بلاک چین اتریوم را دانلود کند، ولی هرگز با این روش نمی‌تواند ثابت کند که مالک اصلی آن است. به عنوان مثال، یک هنرمند دیجیتال ناشناس به نام پک (Pak) مجموعه‌ای از NFT‌های هنری را ایجاد کرد که همه چیز آن‌ها به جز نامشان مشابه بودند. پک با نام‌هایی مانند گران (The Expensive)، ارزان (The Cheap)، و فروخته نشده (The Unsold)، به هر توکن ارزش متفاوتی بر اساس عنوان آن داد. هدف این مجموعه این بود که ما را به فکر کردن وا دارد تا در مورد اینکه چه چیزی به یک اثر هنری واقعا ارزش می‌دهد بیشتر بیاندیشیم.

وقتی صحبت از NFT‌ها می‌شود، چیزی که مهم است در واقع شاید فقط مربوط به ارزش خود اثر هنری توکنیزه شده نباشد و نوع اثبات مالکیت آن دارایی خاص در این صنعت بسیار ارزشمندتر است. این جنبه‌ از کاربردهای NFT ها چیزی است که کاربرد آن در هنر را به یکی از محبوب ترین موارد استفاده‌اش تبدیل می‌کند؛ در هنر کریپتویی (NFT‌های هنری) اصالت و مالکیت یک اثر هنری است که آن را ارزش گذاری می‌کند.

ان اف تی های هنری

کالکتیبل یا اقلام کلکسیونی دیجیتالی از کاربردهای ان اف تی

از کاربردهای توکن غیر مثلی، بازار داغ کالکتیبل‌هاست؛ چه یک ان اف تی بانی پنکیک سواپ (PancakeSwap Bunny) باشد و یا یک انیورسری ان اف تی بایننس (Anniversary NFT)، تقاضای زیادی برای کالکتیبل‌های دیجیتالی وجود دارد و محبوبیت آن‌ها تا جایی است که حتی کارت‌های ترید کالکتیبل مثلا توسط NBA Top Shot ارائه شده که می‌شود بسته‌های ان اف تی‌های کلکسیونی را یکجا خرید.

همراه NFTهای هنری، کالکتیبل‌ها هم به عنوان توکن‌های غیر مثلی بخش قابل توجهی از بازار ان اف تی ها مانند اوپن سی (Opensea)، تریژرلند (Treasureland)، و بیکری سوآپ (BakerySwap) را تشکیل می‌دهند. البته این دو حوزه همپوشانی دارند و گاهی اوقات یک NFT می‌تواند هم یک کالکتیبل و هم یک توکن غیر مثلی هنری باشد. مثلا اولین توییت جک دورسی یک نمونه عالی از کالکتیبل NFT است که به خاطر همین کالکتیبلی بودنش ارزشمند است، در حالی که یک کریپتو پانک (CryptoPunk) هم دارایی کالکتیبلی است و هم از نظر بصری جنبه‌های هنری دارد. در نظر بگیرید که کالکتیبل‌ها و توکن‌های ان اف تی هنری دو مورد پرطرفدار در بازار NFT هستند که در حال حاضر از همه موارد دیگری که در ادامه به آن اشاره می‌کنیم بیشتر هم پیشرفت کرده‌اند.

دورسی NFT اولین توییتش را در پلتفرم Valuables فروخت، پلتفرمی‌که توییت‌ها را توکنیزه می‌کند. در Valuables می‌توانید برای خرید هر توییتی قیمتی پیشنهاد بدهید و هر کسی می‌تواند با یک پیشنهاد بیشتر وارد معامله شود و از شما پیشی بگیرد. سپس، این به نویسنده توییت بستگی دارد که یک پیشنهاد را بپذیرد یا رد کند. اگر قبول کند که توییتش را به کسی بفروشد، توییت روی بلاک چین نگاشته یا به اصطلاح مینت می‌شود و از آن یک ان اف تی یک به یک روی بلاک چین ایجاد می‌شود. نکته مهم این است که فقط خالق اصلی می‌تواند توییت‌های خود را به عنوان NFT مینت کند و این فرآیند یک کالکتیبل دیجیتالی و کمیاب برای ترید یا نگهداری بوجود می‌آورد.

درک مفهوم فروش توییت ممکن است کمی دشوار باشد، اما مثالی عالی از نحوه ایجاد کالکتیبل NFT است و در آن گویی هر ان اف تی نسخه امضا شده یک دارایی مجازی ارزشمند توسط خالق آن است.

کالکتیبل NFT از کاربرد های توکن های غیر مثلی

کاربردهای NFT و توکن غیر مثلی در امور مالی غیر متمرکز

از کاربردهای NFT این است که به جز اینکه هر کدام ارزشی هنری یا کالکتیبلی داشته باشد، در امور مالی غیر متمرکز (DeFi) هم NFTها مزایای مالی منحصر به فردی ارائه ‌می‌دهند. در واقع درست است که بسیاری از آن‌ها ارزش هنری دارند، اما ارزش اصلی ان اف تی‌ها ناشی از کاربرد پذیری آن‌ها در بازار ارزهای دیجیتال و دیفای ست.

به عنوان مثال، JustLiquidity یک مدل استکینگ برای NFT ارائه می‌دهد. یک کاربر می‌تواند یک جفت توکن را برای مدت معینی در یک استخر استخراج قرار دهد و به صورت ان اف تی پاداش دریافت کند و آن را در استخر دیگری استیک کند. در واقع هر NFT مانند یک بلیط ورودی عمل می‌کند و پس از استیک شدن در استخر جدید از بین می‌رود. این مدل یک بازار ثانویه برای این NFTها ایجاد می‌کند.

مثال دیگری برای کاربردهای توکن غیر مثلی در امور مالی پلتفرم BakerySwap است که پاداش‌های بیشتری را برای دارندگان آن فراهم می‌کند. با استیک کردن توکن BAKE (توکن حاکمیتی بیکری سوآپ)، یک ان اف تی (NFT combo) دریافت خواهید کرد که پاداش ناشی از استیک را باز هم افزایش می‌دهد. کاربران می‌توانند آن‌ها را در بازار ثانویه بفروشند یا از آن‌ها برای استیکینگ استفاده کنند. این نوع ترکیب NFTها با گیمیفیکیشن (یا بازی گونه سازی) و دیفای، مورد استفاده جالب دیگری برای توکن‌های غیر مثلی است.

کاربرد توکن های غیر مثلی در امور مالی

کاربردهای ان اف تی‌ در گیمینگ و توکن غیر مثلی آیتم‌های بازی

آیتم‌های منحصر به‌ فرد در بازی‌ها طرفداران زیادی دارند و قابل معامله و خرید و فروش هستند. نادر بودن آیتم‌های بازی مستقیماً بر قیمت آن‌ها تأثیر می‌گذارد و گیمرها معمولا با ایده اقلام ارزشمند دیجیتالی آشنا هستند. تراکنش‌های خرد و خریدهای درون‌بازی صنعت بازی چند میلیارد دلاری را ایجاد کرده‌اند که می‌تواند از NFT و فناوری بلاک چین به خوبی بهره ببرد. با این کاربردهای ان اف تی، جنبه‌های هنری، کالکتیبلی بودن و کاربرد پذیری، همه یکجا در اختیار بازیکنان است. با این حال، وقتی صحبت از بازی‌های ویدیویی با بودجه بالا می‌شود، پیاده‌سازی ایده NFT در آن‌ها دور و دشوار به نظر می‌رسد.

کاربرد ان اف تی ها در بازی و صنعت گیمینگ

در این میان، پروژه‌هایی هستند که به طور جدی بازی‌هاشان منطبق بر فناوری بلاک چین است؛ اکسی اینفینیتی (Axie Infinity) و بتل پتز (Battle Pets) هر دو بازی‌های سبک پوکمون هستند که حیوانات خانگی و آیتم‌های بازی قابل مبادله‌ای در آن‌ها وجود دارد. همچنین می‌توانید این توکن‌ها را در بازارهای خارج از خود بازی (مارکتپلیس‌های همتا به همتا) ترید کنید.

در حالی که ان اف تی‌های بازی می‌توانند فقط جنبه زیبایی داشته و سرگرم کننده باشند، اما بسیاری از آن‌ها کاربردی فراتری نیز دارند. مثالی واضح و محبوب از کاربردهای NFT ها در بازی، حیوانات خانگی Axie یا به اصطلاح آکسی پت‌ها هستند؛ هر کدام مجموعه‌ای از توانایی‌های منحصر بفرد برای مبارزه دارد و این توانایی‌ها همان چیزی است که بر ارزش آن آیتم در بازی و به عنوان یک توکن غیر مثلی هنگام معامله روی قیمت آن تأثیر می‌گذارد. یک CryptoKitty فقط به دلیل ویژگی‌های نسل پروری و موروثی‌ مطلوبش می‌تواند بسیار ارزشمند باشد. تعیین ارزش چنین NFTهایی به ترکیبی از ظاهر، ویژگی‌ها و کاربرد پذیری‌شان بستگی دارد.

کاربردهای توکن غیر مثلی در موسیقی

آیا می‌دانستید می‌توانید فایل صوتی را هم توکنیزه کرده از آن NFT بسازید؟ کاربرد ان اف تی فقط در هنرهای بصری نیست و یک قطعه موسیقی را هم می‌شود به عنوان توکن غیر مثلی کالکتیبلی ساخت و ارزش گذاری کرد و آن را به عنوان “نسخه اول” دیجیتالی یک آهنگ در نظر گرفت. قطعه آهنگ به عنوان یک NFT نوعی توکن غیر مثلی هنری است که قبلا توضیح دادیم، منتها موارد استفاده دیگری نیز برای آن وجود دارد.

کاربرد ان اف تی ها در هنر موسیقی

دغدغه بزرگ نوازندگان دریافت سهمی منصفانه از حق امتیاز و انتشار موسیقی است که حداقل دو راه ممکن برای دستیابی به آن با وجود فناوری بلاک چین به دست آمده: یکی استفاده از پلتفرم‌های مبتنی بر بلاک چین برای “انتشار آثار” بوده که به نوعی حق انتشار آن را محفوظ می‌کند و دیگری “ردیابی حق امتیاز” در بلاک چین که اطلاعات در آن غیر قابل دستکاری و انکار است. البته رقابت با آمازون موزیک یا یوتیوب برای پروژه‌های کوچک بلاک چینی دشوار است. از سوی دیگر هم زمانی که غول بزرگی در عرصه انتشار آثار موسیقی مانند اسپاتیفای (Spotify) در سال 2017 یک راه حل غیر متمرکز برای ردیابی حق امتیاز از طریق بلاک چینی به نام مدیا چین (MediaChain) را برای خود اختیار کرد، هیچ سود واقعی برای هنرمندان به دنبال نداشت و نمی‌شود گفت این هنوز از کاربردهای قطعی و مسلم NFT است.

در این میان، پروژه‌های کوچکتر عمدتاً با هنرمندان مستقل کار می‌کنند. مثلا برای هنرمندی به نام راکی (Rocki) در زنجیره هوشمند بایننس بستری ایجاد شده تا به افراد اجازه دهد حق امتیاز پخش موسیقی‌اش را خرید و فروش کنند. اولین فروش NFT حق امتیاز موسیقی ساخته شده توسط او (البته نیمی از امتیاز) در این پلتفرم که با استفاده از استاندارد توکن ERC721 هم ساخته شده بود، به ارزش ۴۰ اتر (ETH) فروخته شد.

اینکه آیا این مدل و کاربردهای توکن غیر مثلی در این هنر با گذشت زمان گسترده‌تر می‌شود یا خیر، به پذیرش آن توسط سرویس‌های پخش آثار موسیقی بستگی دارد. ترکیب موسیقی با NFT ایده‌ای عالی است که ممکن است بدون حمایت غول‌های فعال در زمینه نشر آثار موسیقی در دستیابی به موفقیت دچار مشکل شود.

کاربردهای NFT در اثبات اصالت دارایی‌های دنیای واقعی

پیوند دارایی‌های دنیای واقعی با ان اف تی از کاربردهای مهم NFT است و می‌تواند روشی را برای اثبات مالکیت آن دارایی‌ها با کمک اسناد دیجیتالی ارائه کند. به عنوان مثال، در املاک و مستغلات که ما معمولا با اسناد مالکیت فیزیکی سر و کار داریم، ایجاد دارایی‌های دیجیتالی توکن شده از این اسناد می‌تواند اقلام بسیار پرطرفدار برای معامله در دنیای واقعی (مانند خانه یا زمین) را روی بلاک چین مینت کند. اما تا به حال وقتی پای چنین کاربرد پذیری برای ان اف تی‌ها به میدان ‌آمده، پشتیبانی زیادی از سوی دینفعان دیده نشده است. صنعت ان اف تی در این زمینه هنوز در حال توسعه است و یکی از مواردی است که باید در فرترز و نشیب‌های پذیرش گسترده NFT در آینده به آن توجه کرد.

یک نمونه از کاربردهای ان اف تی در دنیای واقعی در سال گذشته، توسط شین دولگروف (Shane Dulgeroff) رقم خورد که یک NFT از خانه‌ای واقعی ساخت و ملکی برای فروش در کالیفرنیا را توکنیزه کرد. همچنین یک قطعه هنری را با این توکن مینت کرد و عنوان کرد که هر کسی که در مزایده برنده شود، هم NFT هنری و هم مالکیت خانه فیزیکی از آن اوست. با این حال اما هنوز مشکل بزرگ کاربرد توکن غیر مثلی در دارایی‌های دنیای واقعی این است که وضعیت حقوقی دقیق خریدار یا فروشنده نامشخص است.

وقتی صحبت از اقلام کوچکتر مانند جواهرات می‌شود، NFT می‌تواند به اثبات مالکیت قانونی در هنگام فروش مجدد این اقلام ارزشمند کمک کند. به عنوان مثال، یک قطعه الماس اصل معمولاً با گواهی اصالت همراه است که راهی برای اثبات حق مالکیت آن هم هست. اگر کسی سعی ‌کند کالا را بدون این گواهی اصالت بفروشد نمی‌تواند مالکیت خود را ثابت کند و ممکن است در متقاعد کردن خریداران به مشکل بخورد. البته حل این مشکل با NFT‌ها امکان پذیر شده است؛ در صورت ساخت یک NFT مرتبط با یک کالا، داشتن خود آن NFT می‌تواند به اندازه داشتن دارایی مهم و ارزشمند باشد.

حتی می‌توان NFT را در کیف پول ارز دیجیتال سخت افزاری نگهداری کرد و از جای امن آن مطمئن شد. همانطور که تکنولوژی اینترنت اشیا در حال توسعه است، احتمالا استفاده از NFT‌ها برای توکنیزه کردن دارایی‌های دنیای واقعی هم در آینده بسیار کاربردی باشد.

کاربردهای توکن غیر مثلی‌ در مدیریت زنجیره تامین

فناوری بلاک چین می‌تواند به خاطر تغییر ناپذیری و شفافیتی که ارائه می‌دهد در زنجیره تامین نیز مفید باشد؛ به ویژه اینکه تضمین می‌کند که داده‌های زنجیره تامین معتبر و قابل اعتماد هستند و مشخص می‌کند که مثلا اقلام غذایی، کالاها و سایر کالاهای فاسد شدنی، کجا بوده‌اند و برای چه مدت‌ نگهداری شده‌اند.

پس می‌شود از یک NFT برای ردیابی محصولات استفاده کرد، به طوری یک توکن غیر مثلی حاوی متا داده‌های مربوط به محصول می‌تواند اطلاعاتی راجع به مبدا، نقشه سفر و مکان انبار آن‌ داشته باشد. مثلا:

برای تفهیم کاربردهای ان اف تی در زنجیره تامین کالا، فرض کنید یک جفت کفش لوکس در کارخانه‌ای در ایتالیا تولید شده و یک NFT به آن اختصاص داده شده است که می‌توانید به سرعت روی بسته بندی‌اش آن را اسکن کنید. با این روش اطلاعاتی را در واقع به صورت ابرداده‌ها با مهر زمانی و مکانی مشاهده می‌کنید. همانطور که محصول در زنجیره تامین مربوط به خود در گردش است، این NFT اسکن می‌شود و ابرداده‌های جدید با مهر زمانی به آن اضافه می‌شود. داده‌ها می‌تواند شامل مکان انبارها و زمان ورود یا خروج آن از انبارها باشند. در انتها، هنگامی که کفش‌ها به مقصد نهایی خود رسیدند، یک فروشگاه می‌تواند ان اف تی آن‌ را اسکن کرده و به شبکه اعلام کند که آن را دریافت کرده است. می‌بینید که با کاربردهای توکن غیر مثلی در زنجیره تامین، تاریخچه دقیقی برای کالاها بوجود می‌آید که ضامن اصالت کالا و برای کمک به لجستیک و به اصطلاح سفر امن و بهتر آن کالاست.

ایده‌های زیادی برای پیاده سازی NFT‌ها در زنجیره تامین وجود دارد و مهم است که همه افراد دخیل در زنجیره در هر مرحله زیرساخت مناسب و مشابه‌ای داشته باشند. در واقع با توجه تعداد بسیار زیاد بازیگران و ذینفعان درگیر در سطح جهانی، پیاده سازی این سیستم‌ها در زندگی واقعی می‌تواند چالش برانگیز باشد و همین عامل استفاده از ان اف تی‌ها را در این زمینه تا بحال تنها به چند مورد حداقلی تقلیل داده است. در حال حاضر، سیستم TradeLens MAERSK و فود تراست آی بی ام (Foot Trust IBM) دو نمونه از به کارگیری لجستیک بلاک چینی هستند و هر دو از بلاک چین IBM استفاده می‌کنند که از ان اف تی‌ها هم پشتیبانی می‌کند. با این حال، مشخص نیست که آیا NFT‌ها واقعا در زنجیره تامینشان نقشی دارند یا خیر.

جمع بندی کاربردهای NFT

با افزایش محبوبیتشان، این احتمال وجود دارد که در آینده، ایده‌های بیشتری برای گسترش دامنه کاربردهای NFT ها را شاهد باشیم. ولی به خاطر نوپا بودن این صنعت، در حال حاضر، هر برنامه‌ای با موضوع گسترش کاربردهای ان اف تی، زمان کافی برای فراتر رفتن از یک ایده یا یک پروژه کوچک را نداشته است. البته ممکن است واقعا برخی از پروژه ها عملی یا محبوب نباشند.

در کل اما حداقل به خاطر مسائل اساسی تری مثل حفظ حق کپی رایت و انحصار مالکیت آثار هنری و کالکتیبل‌ها، به نظر می رسد ان اف تی‌ها در آینده کاربرد داشته و راه طولانی اما امیدوار کننده‌ای در پیش داشته باشند.


برچسب ها:

ثبت نظر
نظرات کاربران (0 نظر)