نرخ بهره چیست و چه تاثیری بر بیت کوین و بازار ارز دیجیتال دارد؟


نرخ بهره (Interest rate) چیست؟ در این مقاله به زبان ساده با نرخ بهره آشنا شده و اثر آن‌ روی بازارهای مالی خصوصا ارز دیجیتال را بررسی می‌کنیم.

پرداخت وام بصورت رایگان چندان منطقی به نظر نمی‌رسد. برای مثال اگر آلیس بخواهد 10,000 دلار از باب قرض بگیرد، لازم است که برای باب هم یک انگیزه‌ی مالی برای انجام این کار وجود داشته باشد. این انگیزه‌ مالی برای باب به صورت نرخ بهره قابل ایجاد است. نرخ بهره یا نرخ سود نوعی کارمزد است که به مبلغی که آلیس وام گرفته اضافه می‌شود. به عبارت دیگر، آلیس علاوه بر اصل مبلغی که از باب وام گرفته، مبلغی اضافه‌تر (بهره) را به باب پرداخت می‌کند تا او برای قرض دادن به آلیس و به خطر انداختن سرمایه‌ خود انگیزه داشته باشد. مقدار بهره‌ای که باید پرداخت شود را نرخ بهره یا سود بانکی می‌نامند.

نرخ بهره عامل بسیار تأثیرگذاری بر کلیت اقتصاد است و افزایش یا کاهش آن تأثیر چشمگیری بر رفتار بازیگران این فضا دارد. به طور کلی می­‌توان گفت:

  • نرخ های بهره بالاتر پس‌انداز پول را جذاب می‌کند؛ چون‌که بانک‌ها برای اینکه پول‌تان را پیش آن­ها بگذارید، پول بیشتری به شما می‌دهند. از طرف دیگر، نرخ بهره بالاتر جذابیت وام گرفتن را کم می‌کند؛ زیرا باید بهره بالاتری را بابت اعتباری که گرفته‌اید پرداخت کنید.
  • نرخ بهره پایین‌تر، قرض گرفتن و خرج کردن پول را جذاب می‌کند؛ چون‌که اولا پول شما با بیکار ماندن سود چندانی عایدتان نمی‌کند، ثانیا شما ناچار به بازپرداخت مبالغ هنگفت علاوه بر اصل مبلغ وام نیستید.

مقدمه

اعتبار (Credit) نقشی حیاتی در اقتصاد جهانی ایفا می‌کند. اعتبار را می‌توان به روغن روان‌کننده‌ موتور تراکنش‌های مالی تشبیه کرد! افراد مختلف می‌توانند سرمایه‌ای را قرض کنند و آن را با ضریب چند برابر در معاملات دلخواهشان بکار بگیرند و در تاریخ مقرر قرضی که گرفته‌اند را بازپرداخت کنند. با استفاده از اعتبار، کسب و کارها می‌توانند ابزارها و منابع مورد نیاز برای فعالیت‌شان را تهیه کنند، از این منابع برای کسب سود استفاده کنند و سپس بدهی‌شان به وام دهنده را پرداخت کنند.

یک مصرف‌کننده می‌تواند برای خرید کالا وام بگیرد، سپس وام را به صورت قسط‌بندی شده در طول زمان برگرداند. البته، در وهله اول باید یک انگیزه مالی برای وام دهنده وجود داشته باشد تا سرمایه‌اش را به خطر انداخته و‎ اعتبار را به متقاضی ارائه کند. انگیزه‌ مالی برای وام‌دهنده معمولا در غالب دربافت سود (بهره) است. در این مقاله، ما به بررسی نرخ سود بانکی و نحوه عملکرد آن خواهیم پرداخت.

نرخ بهره چیست؟

بهره مبلغی بوده که وام گیرنده به وام دهنده بدهکار است. اگر آلیس از باب پول قرض کند، باب ممکن است بگوید شما می‌توانید این 10,000 دلار را داشته باشید، اما با بهره 5 درصدی همراه است؛ بدین معنی که آلیس باید 10,000 دلار اصلی (اصل مبلغ وام (the principal)) به اضافه 5 درصد از آن مبلغ را تا پایان دوره بازپرداخت کند. بنابراین، کل بازپرداخت او به باب 10,500 دلار خواهد بود. بنابراین، نرخ بهره، درصد بهره‌ بدهکاری در دور‌ه بازپرداخت‌ است. اگر 5% در سال باشد، آلیس در سال اول 10,500 دلار بدهکار خواهد بود. از آنجا به بعد با دو امکان مواجه‌ایم:

  • نرخ بهره ساده – در سال‌های بعدی 5% از اصل سرمایه را باید بپردازد، یعنی هر سال 500 دلار یا
  • نرخ بهره مرکب – 5% از 10,500 دلار در سال اول، سپس 5% از 10,500 دلار + 525 دلار = 11,025 دلار در سال دوم و غیره.

علت مهم بودن نرخ بهره چیست؟

نرخ بهره بر زندگی اقتصادی شما مانند دیگران تأثیر می‌گذارد، مگر اینکه به طور انحصاری با ارزهای رمزنگاری شده، پول نقد و سکه های طلا معامله کنید. حتی اگر راهی برای پرداخت همه چیز در قالب دوج کوین پیدا کرده باشید، شما هنوز هم اثرات نرخ بهره را به دلیل اهمیت آن در اقتصاد احساس خواهید کرد.

یک بانک تجاری را در نظر بگیرید؛ بانک‌هایی که کل مدل کسب و کار آنها (بانکداری ذخیره کسری) حول محور استقراض و وام دادن پول می‌چرخد. وقتی پول را واریز می‌کنید، به عنوان وام دهنده عمل می‌کنید. شما از بانک بهره دریافت می‌کنید؛ زیرا آنها وجوه شما را به افراد دیگر قرض می‌دهند. در مقابل، وقتی پول وام می‌گیرید، به بانک بهره می‌دهید.

بانک‌های تجاری در مورد تعیین نرخ‌های بهره انعطاف‌پذیری زیادی ندارند. این مورد تحت کنترل نهادهایی به نام بانک مرکزی است. فدرال رزرو ایالات متحده، بانک خلق چین یا بانک انگلستان را در نظر بگیرید. کار آنها این است که اقتصاد را تنظیم کنند تا آن را سالم نگه دارند. یکی از اهرم­‌هایی که بانک‌های مرکزی برای تنظیم اقتصاد در دست دارند، افزایش یا کاهش نرخ بهره است.

اگر نرخ سود بانکی بالا باشد، برای قرض دادن پول خود سود بیشتری دریافت خواهید کرد. از طرف دیگر، وام گرفتن برای شما گران‌تر خواهد بود، زیرا بدهی بیشتری خواهید داشت. برعکس، زمانی که نرخ بهره پایین است، وام دادن چندان سودآور نیست، اما وام گرفتن جذاب می‌شود.

در نهایت، این اقدامات رفتار مصرف‌کنندگان را کنترل می‌کند. کاهش نرخ سود عموما برای تحریک بدنه­ فعالان اقتصادی به خرج کردن است. این سیاست معمولا در مواقعی تجویز می‌شود که سرعت چرخه‌ پول کاهش یافته و بازار در شرایط رکودی قرار دارد. کاهش نرخ بهره، افراد و مشاغل را تشویق به وام گرفتن می‌کند و آن‌ها با اعتباری که به دست آورده ‌اند، به خرج کردن روی آورده و بازار را از شرایط رکودی خارج می‌کنند.

کاهش نرخ بهره ممکن است حرکت کوتاه مدت خوبی برای تزریق خون تازه به رگ‌های اقتصاد باشد، اما باعث تورم نیز می‌شود؛ چرا که اعتبار بیشتری در دسترس است، اما مقدار منابع ثابت باقی مانده‌است. به عبارت دیگر، تقاضا برای کالا افزایش می‌یابد، اما عرضه افزایش نمی‌یابد و طبیعتاً تا رسیدن به تعادل، قیمت‌ها شروع به افزایش می‌کنند.

در آن مرحله، نرخ های بهره بالا می‌تواند به عنوان یک اقدام متقابل عمل کند. بالا بردن نرخ های بهره میزان اعتبار در گردش را کاهش می‌دهد، زیرا همه شروع به بازپرداخت بدهی‌های خود می‌کنند. از آنجایی که بانک‌ها در این مرحله نرخ های سود سخاوتمندانه‌ای ارائه می‌دهند، افراد بجای خرج کردن، پول خود را برای کسب سود پس انداز می‌کنند. با تقاضای کمتر برای کالاها، تورم کاهش می‌یابد، اما رشد اقتصادی کند می‌شود.

نرخ بهره منفی چیست؟

اقتصاددانان و صاحب نظران از نرخ بهره منفی بسیار صحبت به میان می‌آورند. نرخ بهره زیر صفر شما را ملزم به پرداخت پول برای وام دادن یا حتی ذخیره آن در بانک می‌کند. این سیاست، وام دادن را برای بانک‌ها هم پرهزینه می‌کند؛ در واقع، حتی پس انداز کردن را هم هزینه‌زا می‌کند.

ممکن است که این سیاست، عجیب و دیوانه‌وار به نظر برسد. از این گذشته، وام دهنده کسی است که این خطر را می‌پذیرد که وام گیرنده ممکن است وام را بازپرداخت نکند! چرا باید وام دهنده متحمل هزینه هم بشود؟

شاید به همین دلیل است که نرخ بهره منفی آخرین راه حل برای اصلاح اقتصادهای دچار درگیری است. این ایده ناشی از ترس از این است که افراد ممکن است ترجیح دهند در طول دوره تلاطمات اقتصادی پول‌شان را نزد خود نگه دارند و  برای شرکت در هر فعالیت اقتصادی تا بهبودی اوضاع صبر کنند.

البته این رفتار وقتی نرخ ها منفی هستند، منطقی به نظر نمی‌رسد و وام گرفتن و هزینه کردن معقول‌ترین انتخاب‌ها به نظر می‌رسند. به همین دلیل است که نرخ‌ های بهره منفی را برخی و نه همه‌ی اقتصاددانان، آن هم در شرایط اقتصادی خاص و فوق‌العاده، سیاست اقتصادی معتبری می‌دانند.

نتیجه گیری

در نگاه اول نرخ بهره مفهومی نسبتاً ساده به نظر می‌رسد. با این وجود، این اهرم اقتصادی بخش مهم و جدایی ناپذیری از اقتصادهای مدرن است. همانطور که دیدیم، تعدیل نرخ بهره می‌تواند اساساً رفتار افراد و مشاغل را تغییر دهد. به همین دلیل است که بانک‌های مرکزی این چنین فعالانه از آنها برای حفظ اقتصاد کشورها در مسیر درست استفاده می‌کنند.

سوالی در مورد اثر نرخ سود بانکی در اقتصاد دارید؟ در بخش نظرات سوال خود را با ما در میان بگذارید!


برچسب ها:

ثبت نظر
نظرات کاربران (0 نظر)